Aan ouders: wanneer je spijt hebt

spijt
Karen De Looze
Geschreven door Karen De Looze

Het gebeurt vaak in een onbewaakt moment. Een moment waarop het allemaal al wat te veel is. Plots word je boos op je kind – al druist dit in tegen je meest edele principes. Of je kind voelde zich verlaten door jou als ouder, tijdens een operatie bijvoorbeeld. Je koos de kant van de verzorgster in het kinderdagverblijf en je kind gaf je “die blik”. Of iets voelt gewoon niet juist aan; je ervaart een knagend gevoel in je lichaam. Je voelt als ouder: “Wow, hier heb ik echt spijt van.”


Persoonlijk

Vaak gaat het hier om een ervaring van “ruptuur” in de band tussen jezelf en je kind.

Hoe herken je nu zo’n ervaring van ruptuur? Dit kan heel persoonlijk zijn. Vaak beweert je omgeving namelijk dat er helemaal niets is gebeurd, terwijl jij net wél een wereld van verschil aanvoelt. Vertrouw je gevoel.

Voel je dat er plots iets veranderd is in je relatie met je kind? Dat je kind plots afstand heeft genomen? Van de ene dag op de andere meer aan een knuffel hangt (in plaats van aan jou)? Moeite heeft om je aan te kijken; om verbinding te maken? Minder blij is als hij of zij je ziet? Gaat je kind plots terug bedplassen? Is het meer angstig om op het potje te gaan? Heeft het nachtmerries? Gaat hij of zij plots nagelbijten?

spijt

Voel jij je als ouder schuldig naar je kind toe? Voel je minder liefde? Voel je angst? Een “knak” in je hart? Ben je sneller boos? Ervaar je dat je je “intuïtie” op opvoedingsvlak een beetje kwijt bent? Merk je dat je compenserend gedrag stelt naar je kind toe?

Ervaar je plots meer “strijd” in relatie met je kind?

Het vraagt moed om voorbij het “het is toch niet zo erg” te kijken. Er is in onze samenleving weinig begrip en steun voor handen om door deze processen te gaan. En toch zijn ze zo belangrijk; tenminste, willen we onze band met ons kind herstellen. Wanneer we onze band herstellen, bevestigen we voor ons kind de gezond gehechte basis die het zo hard nodig heeft. We bieden ons kind aan wat het nodig heeft om weer “heel te worden”.

Waar gaat het drama nu over?

Onze samenleving legt zo’n klemtoon op het “zelfstandig worden” dat de ervaring van “ruptuur” bijna in onze opvoedingsgewoontes ingebakken zit. We laten kinderen huilen wanneer we hen afzetten aan de crèche; we vertellen hen dat ze “flink” zijn als ze mama achterlaten, zelfs wanneer ze dit eigenlijk niet willen. Er is echter een groot verschil tussen een kind dat geleidelijk aan een “klaar zijn” heeft kunnen ervaren en dat organisch naar meer zelfstandigheid toegroeit, en een kind dat een “ruptuur” in de hechting tussen de ouders en het kind ervaart. In het laatste geval is het vaak zo dat een kind harde emoties ervaart of ervaren heeft waar het geen weg mee kan. Het kind sluit zich dan (een klein stukje) af.

“Kinderen zijn weerbaar”

Ouders horen het vaak als geruststelling in zo’n situatie: je kind is weerbaar. Trek het je niet aan. Dit zorgt er vaak voor dat ouders zich ook gaan afsluiten van de hartzeer die ze intuïtief voelen. En – voor alle duidelijkheid – het is waar: kinderen zijn weerbaar. MAAR, even waar is het dat kinderen kwetsbaar zijn. In een situatie van ruptuur is het belangrijk dat ouders het heft in handen nemen om de band met het kind te herstellen. En om het kind de kans te geven om de ervaring die hier aan de basis lag actief te verwerken. De hartzeer van de ouder wijst de weg.

Om dit te kunnen doen is het belangrijk naar waarde te schatten dat kinderen én weerbaar zijn én kwetsbaar. Kinderen kunnen na vallen weer opstaan. Mààr, kinderen kunnen dit wanneer ze jong zijn – en zeker wanneer het een ruptuur in een relatie met hun ouders betreft – niet alleen.

Kwetsbaar

Weet je wel, dat gevoel van verlaten-worden dat telkens terugkeert in jouw leven? Het gevoel van boosheid op de wereld? Of een er-niet-toe-doen, hoe vaak je ook al in therapie bent geweest hiervoor?

Vele van deze “diepe emoties” die zo verweven zijn met onszelf dat ze blijven terugkeren in ons leven, in een bekend patroon, zijn afkomstig van ervaringen die je had in je vroege kindertijd. Ze dateren van voor de tijd dat je zelf-zijn en je intellect ontwikkeld waren op zo’n manier dat je je bewust kon verhouden tot die ervaringen. Ze zijn als het ware “onder je huid” gekropen. Wanneer een kind nog volop zijn zelf-zijn en onderscheidingsvermogen aan het ontwikkelen is, is het cruciaal dat bij ervaringen van ruptuur het kind geholpen wordt alle aspecten van zijn of haar zijn weer te integreren – zodat het al zijn of haar bouwstenen mee kan nemen naar het volgende stadium van zelf-wording.

Enkel wanneer we onze kinderen ook zien als kwetsbaar kunnen we het gegeven doorleven dat onze kinderen ons, volwassenen, nodig hebben om een moeilijke ervaring te verwerken. Wanneer we kinderen alleen zien als kwetsbaar, dan blijven we vaak hangen in een verlammend gevoel van schuld, van angst dat er iets verloren is, van schaamte en spijt. Ironisch genoeg betekent ook het laatste dat we minder aanwezig kunnen zijn bij ons kind en wat ons kind nodig heeft. We gaan bijvoorbeeld alles meer persoonlijk nemen en bieden bijgevolg geen ruimte voor ons kind om harde emoties die voor hem of haar bij de situatie horen te ontladen (we willen vooral horen dat “alles oké is”). Daarom is het belangrijk om tegelijk te begrijpen dat kinderen weerbaar zijn.

De uitnodiging aanvaardentake_my_hand_by_theoffu-d4huk7z

Om je kind door een situatie van ruptuur te loodsen sta je als ouder vaak eerst voor de taak om oude patronen die de situatie mee veroorzaakten op te lossen. Indirect heeft jouw heel-worden reeds een effect op het heel-worden van je kind. Ga je met je eigen emoties rond de situatie aan de slag, dan maak je ook ruimte om de harde emoties van je kind daarrond te ontvangen. Zolang je je eigen gevoelens geen plaats hebt gegeven zal je vaak – en soms heel subtiel – defensief en/of angstig reageren op de emoties van je kind.

Ik ben toch ook maar een mens?

Inderdaad, als ouders doen we al eens iets waar we spijt van hebben. Ons ouderschap stopt echter niet bij het erkennen van deze waarheid. We doen dingen waar we spijt van hebben én we kunnen het heft in handen nemen om de harmonie in en in relatie met ons kind te herstellen. Je kind heeft er alle belang bij dat een ouder situaties van ruptuur aangrijpt als groeikansen. De ouder kan zich dan ook oprecht excuseren bij het kind. Hij of zij kan er bovendien voor zorgen dat het kind via een verhalend beeld kan vatten wat er precies is gebeurd. Ouders kunnen spelvormen gebruiken om het kind te stimuleren om de ervaring te verwerken. Ze kunnen samen met het kind een actieve rol opnemen in het vorm geven van een opbouwende herinnering aan de ervaring. Soms kan het van belang zijn om een externe hulp in te roepen, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een ervaring die traumatiserend was voor het kind.

Laat je kind niet los

Cruciaal is het volgende: vertel je kind dat je band met hem of haar van het allergrootste belang is voor jou. Dat je kind absoluut ok is. Dat je niets tussen jou en hem of haar laat komen. Niet een situatie, niet jouw emoties, niets. Laat je kind niet los. Wees er voor je kind, bewust van de ruptuur; bewust van je wens tot herstel van je band. Vertel aan je kind: ik ben er voor je om dit te verwerken. Ik ben je gids. Ik ondersteun je ook nu. Ook nu kan je me vertrouwen als jouw begeleider. Ik beloof je dat ik hieruit groei. Dat ben ik je verschuldigd. En ik beloof je dat ik jou help om van deze ervaring te groeien. Ik ben met je op weg. Wat er ook gebeurt.

Over de schrijver

Karen De Looze

Karen De Looze

Karen De Looze studeerde pedagogie en antropologie, schoolde bij in levenscoaching en integraal ouderschap, en is vandaag ouderschapscoach bij Opvoeden Vanuit Verbinding en Parenting with a Spark. Lees meer over haar werk op www.opvoedenvanuitverbinding.be (Nederlands) of www.parentingwithaspark.com (Engels).