Kinderen baas over eigen lichaam!

Kathleen Leemans
Geschreven door Kathleen Leemans

Hoe kan je je kind aanleren om zijn grenzen te stellen over zijn eigen lichaam?

Zelf beslissen

Een krachtig statement is het volgende:

“Wij zijn baas over ons eigen lichaam!”

… of dat willen we heel erg graag zijn. Veel mensen zijn slachtoffer van ongewenste intimiteiten, in welke vorm ook, van seksuele aanranding en verkrachting in de ergste vorm tot huislijk geweld. Ook alle andere aanrakingen, hoe klein ook, van een schouderklop tot een knuffel of zelfs een kus kunnen ongewenst zijn. Volwassen mensen willen zelf beslissen wat er met hun lichaam gebeurt:

  • Wat je ermee doet: in bad gaan, sporten, voeding, blootstellen aan gevaren, etc.
  • Hoe het eruit ziet: welk kapsel, make up of niet, tattoo’s etc.
  • Na de dood: schenken aan de wetenschap, orgaandonatie, crematie, begraven of uitstrooien etc.

Hebben we controle over gewenste of ongewenste intimiteiten? Durven we nee zeggen tegen een kus die we eigenlijk niet willen of tegen een aanraking die we niet leuk vinden?

Hoe zouden kinderen zich voelen als ze iemand verplicht een kus moeten geven of als ze in bad moeten gaan terwijl ze dat eigenlijk niet willen?

Ook baby’s en kinderen hebben het recht baas te zijn over hun eigen lichaam!

Leren (en durven) nee zeggen begint vanaf het begin

We kunnen niet verwachten van volwassenen dat ze nee kunnen zeggen tegen ongewenste intimiteiten als ze dat als kind niet leren. Veel kinderen moeten zoentjes uitdelen, op (in hun ogen) onbekende mensen hun schoot gaan zitten of god weet wat nog allemaal doen waar ze eigenlijk geen zin in hebben, of zelfs gewoon bang voor zijn of verdrietig van worden. Waarom mogen kinderen niet zelf beslissen wanneer ze zich wassen, wie ze aanraken of wie ze een kus geven? Wat hebben wij in pacht dat maakt dat we dat voor hen kunnen beslissen?

Baby’s en kinderen kunnen perfect aangeven waar ze nood aan hebben (bijvoorbeeld honger, dorst, vuile luier) dus kunnen ze ook perfect aangeven wat ze met hun lichaam willen doen, kortom waar hun grenzen liggen. Uiteraard is het bij hele kleine baby’s heel moeilijk om dat toe te passen. Van zodra ze zich wat kunnen uitdrukken en min of meer (met gehuil, woorden of gebaren) kunnen aangeven wat ze leuk vinden en wat niet, kunnen we daar als ouder wel zo goed als mogelijk rekening mee houden en proberen uit te leggen wat we doen en waarom we het doen. Sommige dingen zijn niet te vermijden, zoals af en toe eens wassen of een schone luier aantrekken. Ook daar kunnen we beter rekening houden met hun wensen. Je kan de verschoning zo kort mogelijk houden of enkel wassen met een washand als ze niet zo graag in bad willen. Je kan hier dan aangeven dat het echt wel nodig is dat je voor die oplossing kiest omdat je begrijpt dat ze die handeling niet leuk vinden.

Door rekening te houden (of benoemen) met kinderen hun grenzen leren ze dat het ok is om die te hebben en kenbaar te maken.”

Baas over eigen lichaam

Lichaamseigenheid in de praktijk

Soms lijkt het moeilijk om kinderen in de praktijk ook echt baas te laten zijn over hun eigen lichaam. Zaken zoals sociale wenselijkheid, conformerend gedrag en bepaalde verplichtingen maken dat we soms twijfelen over hoe we daarmee moeten omgaan. Als je wil dat je kind leert zijn eigen grenzen te uiten en op tijd ‘nee’ te zeggen, kan je best gehoor geven aan hun lichaamseigenheid vanaf het prille begin. Conformeren aan sociaal wenselijk gedrag leren ze later wel uit eigen beweging.

Een paar voorbeelden hoe je kinderen baas kan laten zijn over hun eigen lichaam:

  • Dag zeggen: laat je kind zelf kiezen of hij hallo wil zeggen of niet. Of hij wil zwaaien, een hand geven of gewoon iets zeggen tegen de persoon. Sommige kinderen hebben tijd nodig om te ontdooien. geef hen die kans. Ze zullen na een tijdje vanzelf naar die persoon gaan en dag zeggen op hun eigen manier.
  • Afscheid nemen: ook hier laat je best je kind zelf beslissen hoe hij afscheid wil nemen. Bijvoorbeeld door een kus of een hand, of gewoon te zwaaien naar iedereen. Als je weet dat de tegenpartij graag een kus wil, kan je gewoon vragen ‘wil je een kus geven?’. Maar laat de beslissing altijd aan je kind. Forceer niets, want dan leren ze dat het normaal is dingen te doen of te laten doen die je eigenlijk niet wil.
  • Gezicht en handen wassen: voor of na het eten kan het belangrijk zijn om je kind zijn handen en gezicht wat proper te maken. Bied de washand of de handdoek aan en leg uit wat je gaat doen. Als je kind protesteert kan je ze het zelf laten doen en hen dan wat assisteren.
  • Douchen en baden: elke kind heeft een fase waarin ze niet graag in bad gaan of water over hun hoofd krijgen om bv hun haren te wassen enz … ook hier helpt forceren of dwingen niet. Je kan wel uitleggen waarom het belangrijk is om toch af en toe in bad te gaan of te douchen, bv als ze in de tuin hebben gespeeld of als het warm weer is. Laat ze zelf experimenteren met water en wassen. Laat ze zelf de frequentie van baden of douchen kiezen. In sommige periodes zullen kinderen weinig in bad gaan, in andere periodes veel meer, maar dat is ok. Wij kiezen tenslotte zelf ook de frequentie. Kinderen leren uit zichzelf best wanneer een bad leuk of belangrijk is, bijvoorbeeld als ze vuil zijn of als ze nood hebben aan ontspanning of rust. Je kan ook gemakkelijk alternatieven aanbieden zoals een bad nemen in het kinderzwembad buiten al spelend of gewoon wassen met de washand.

Er zijn veel momenten in het leven waarop je gerust baas mag zijn over je eigen lichaam en waarop je liever gewoon je grenzen aangeeft dan ongewenst gedrag toe te staan. Je kan het volgende in het achterhoofd houden:

Veel gedrag is aangeleerd en kinderen leren door te kijken naar anderen.

Wat doe je best als ouder?

Geef je kind de kans om zijn eigen grenzen te ontdekken en bepaalde lessen te leren op zijn eigen tempo. Dan heb je de meeste kans dat je kind later assertief genoeg is om voor zichzelf op te komen en die grenzen ook op een duidelijke en sociaal wenselijke manier aan te geven aan anderen.

 

Over de schrijver

Kathleen Leemans

Kathleen Leemans

Kathleen Leemans (31) is klinisch psychologe en full-time werkende mama van 2 dochters Nora (5) en Annabel (0). Gepassioneerd door wetenschappelijk onderzoek, ballet en haar gezin. Ook volop zoekende naar een weg in het ouderschapslandschap, open minded maar ook kritisch. Haar stokpaardjes: natuurlijk ouderschap, autonomie-ondersteund en onvoorwaardelijk opvoeden. Haar grootste inspiratiebron zijn haar dochters, van wie ze heel veel leert over zichzelf maar ook over de wereld en de verwondering van elke dag. Ze blogt zelf ook op missesleeblog.wordpress.com