Een eerlijke prijs voor handwerk

Katia Smits
Geschreven door Katia Smits

Het is een verontrustende trend in onze westerse wereld dat handwerk goedkoop moet geproduceerd worden. Handwerkers uit eigen land zien het graag anders. Heb jij als individu daar invloed op?

Kan het niet goedkoper?

Een wollen gebreid broekje mag maximum 20€ kosten, een schilderij niet meer dan 30€. Alles daarboven is duur. “Kan het niet goedkoper?” is een vraag die vaker gesteld wordt dan je voor mogelijk houdt.
Mensen vergeten dat er in zo’n gebreid broekje urenlang werk zit. Voor zover ik weet, is er niemand in onze huidige maatschappij die aan minder dan 2€ per uur werkt. Zelfs onze regering erkent ongeveer 9€ per uur als minimumloon. (Afgerond 1500€ per maand voor een 38u-week. Correctere cijfers hier: http://minimumloon.be/)

Geen uurloon

Je hoort overal het absurde argument dat je voor handwerk geen uurloon kan rekenen, want dat is onbetaalbaar.
Nu vraag ik je… waarom niet?
Waarom kan een creatief handwerker geen deftig uurloon rekenen en iemand die een hele dag op een stoel achter een computer zit, wel? Waarom is het normaal dat iemand die zichzelf hooggeschoold heeft, een hoog uurloon mag rekenen om zo de kosten en de uren die in de studie zaten te recupereren, maar mag een handwerker cursuskosten, ervaring en meer niet meerekenen in de uurprijs die hij rekent? Mensen betalen zonder probleem 200-300€ voor een fotograaf of websitebouwer. Maar een handwerker blijkt geen eerlijke prijs waardig…

Dat handwerk niet door iedereen te betalen is, is een feit. Maar moet een handwerker daar rekening mee houden? Ik hoorde onlangs het argument: “Ik heb maar een klein budget, als iedereen zijn handwerk zo duur maakt, kan ik daar niet van genieten. Ik wil ook wel eens iets moois voor goedkope prijs.” Ik wist niet meer wat te zeggen.
Als ik een dure Apple-laptop niet kan betalen, ga ik toch ook niet van Apple verlangen dat ze hun producten goedkoper prijzen zodat ik er ook van kan genieten? Dan ga ik toch naar een goedkopere optie zoeken dat geen Apple-product inhoudt?

Waarom niet zo bij handwerk? Waarom wel verlangen dat er goedkoop handwerk bestaat in plaats van je te beperken tot de machinale producten die beschikbaar zijn? Hoe ver is het gekomen dat iets als dat een argument is geworden? Kan je handwerk niet betalen, dan is handwerk niet voor jou om te hebben.

Fairtrade?

In een wereld waarin Fairtrade een morele kwestie is geworden, is het maar pover gesteld met het Fairtrade-idee naar eigen landgenoten toe.
Fairtrade houdt in dat mensen uit derdewereldlanden niet uitgebuit mogen worden, maar een eerlijk loon moeten krijgen voor hun producten. Een loon waarmee ze in eigen land kunnen overleven. En toch vinden velen het oke om handwerkers uit niet-derdewereldlanden wel te laten werken aan een loon waarmee ze niet kunnen overleven in eigen land.

Het is een cirkel geworden waarin handwerkers die een volwaardig loon met hun producten willen verdienen, geen gehoor meer krijgen.  Niet alleen worden hun prijzen te hoog gevonden, ze worden ook nog eens afgetroefd door de zogenaamde “hobby-werkers die maar een kleinigheidje willen verdienen omdat ze het gewoon graag doen”. Akkoord dat ook die mensen er een eigen mening op mogen nahouden en een prijs mogen vragen die ze willen. Maar dat gaat letterlijk ten koste van degenen die er een loon van willen maken. En dat is onmenselijk.
“Wow, kost een broekje bij jou 25€? Bij X zijn ze maar 15€. Wil jij dat ook niet voor die prijs maken? Dan heb je er toch eentje verkocht, niet? Anders heb je niets verkocht en niets verdient.”
Zucht…

Goedkoop = wegwerp

Daarnaast worden goedkoop geprijsde items vaak als wegwerpmateriaal gezien. Iets waar je niet veel moeite voor moest doen om het te kunnen kopen, ga je ook geen moeite voor doen om het deftig te behouden. Dit geldt zeker niet voor iedereen, maar gebeurt toch wel vaak.
In de tijd dat ik wél nog broekjes breidde aan 15€ kreeg ik wel eens vaker de reactie “dat het broekje vervilt in de was (duidelijke wasinstructies waren meegeleverd). Gelukkig was het niet zo duur, dus al te erg was het niet. Kon ik er nog eentje maken?”
Toen ik het dubbele per broekje ging vragen, kwam dat niet meer voor. Hoewel veel protest naar de prijs toe gaan mensen het duurdere handwerk wel meer respecteren, er beter zorg voor dragen zodat het toch zo lang mogelijk mee gaat. En is dat niet waar iedere handwerker van droomt?
De producten die een handwerker maakt, zijn niet zomaar producten. Ieder product is een kindje, een speciaal iets met betekenis. “Weet je nog toen zoon 1 jaar werd? Toen was ik net dat rode truitje aan het maken. Gho, was dat een mooie periode!” of “Toen mijn hond stierf, heb ik dagenlang aan dat ene schilderij gewerkt om zo mijn verdriet te verwerken.” zijn geen abnormale situaties. Iedere creatie wordt wel geassocieerd met een bepaalde periode in je leven. Ik weet nog exact wat ik aan het maken was toen we ontdekten dat we zwanger waren van jongste dochter of toen ik voor de tweede keer een miskraam kreeg. En ook al is het niet meer mijn item, ik zou toch even moeten slikken als ik moest te horen krijgen dat die creatie onjuist behandeld werd.

Respect voor de hogere prijs

Een eerlijke prijs voor handwerk is belangrijker dan mensen eigenlijk voor ogen houden op dit moment. Veel argumenten zijn eigenlijk geen argumenten als het gaat over een waarde geven aan iemand of iemands werk. Goedkoop handwerk gaat lijnrecht in tegen alles waar wij in de westerse wereld voor gestreden hebben, waar we voor staan. Of dat nu hobbywerk of professioneel werk is, maakt helemaal niet uit. We moeten de wereld veranderen door deftige prijzen te leren vragen, we moeten anderen leren dat onze werkuren een waarde hebben en dat daar best voor betaald mag worden. We moeten hobbywerkers overtuigen dat hun lage prijzen niet meer menselijk zijn. Voor sommigen van ons is er door ziekte of meer geen andere optie dan om van thuis uit te gaan handwerken. Door lage prijzen te blijven vragen, worden zo’n mensen de armoede in geduwd. Mensen moeten net gaan leren dat handwerk een hogere prijs heeft en daar moet respect voor komen.
Pas als we er met z’n allen de schouders onder steken, kunnen we op weg gaan naar een wereld waarin handwerk een eerlijke verloning krijgt.
Niet alleen mensen in derdewereldlanden verdienen een loon waarmee ze kunnen overleven in hun omgeving. Ook mensen in onze eigen gebieden verdienen dit.

Het is tijd om te gaan staan en onszelf waardig te verklaren.
We zijn het waard…

 

Gerelateerd

Vogelvrij – hoogsensitiefje

Eerlijke kleding, wat is dat precies en wat hebben we ervoor over?

Heb je plezier in wat je hier leest? Volg ons dan op Facebook

Over de schrijver

Katia Smits

Katia Smits

Vrijheid en vertrouwen staan centraal in Katia's gezin. Samen met haar man en 4 kinderen houden ze die waarden hoog in het vaandel. Als radical unschoolers maken ze de stap om een nomadisch leven op te bouwen. Wortels uit de grond en gaan waar de wind hen naartoe voert. Een verhaal van dromen en tegenslagen, van samenwerking en volharding, van vrijheid en vertrouwen.

10 Berichten

    • helemaal mee eens! , en je kan het ook wel goedkoper maken maar niet voor dezelfde kwaliteit dat moet dan duidelijk zijn naar de klant toe dat ze een wel overwogen keus kunnen maken kwaliteit of kwantiteit en de consequentie’s er dan ook van accepteren, je hoeft er niet “rijk”van te worden maar wel de kosten en onkosten die je er aan hebt er uit kunnen halen want handwerken is ook een stukje passie voor de handwerksters om te kunnen blijven handwerken als je kast voorzien is en je anders zou “moeten”stoppen omdat je anders zelf teveel hebt.. en waarom zou je jezelf eens niet een keer verwennen met iets wat net iets duurder is maar wel beter van kwaliteit, je koopt toch ook bos bloemen die nog maar 1 dag staan..

  • Helaas, en ik spreek namens vele musici, is deze trend ons al vele jare bekend.
    Alle studie uren/jaren hetgeen nooit ophoudt, plus alle andere activiteiten als zzper maken mijn uurloon omgerekend op € 3 a 4 per uur.
    Zwart werken is er niet bi. De boekhouding moet immers kloppen. Dat in tegenstelling tot diegene die het naast hun werk doen.

  • Ik sta helemaal achter dit artikel. Samen met mijn zus heb ik een creatief atelier. Met mijn diploma als boekhouder … blijft rekenen voor mij toch heel belangrijk. Wij geven in ons atelier o.a. instructeursopleidingen voor Art Clay Silver. Daar probeer ik mijn instructeurs altijd bij te brengen dat een correcte prijszetting heel belangrijk is. Zowel voor de waardering als voor de overlevingskansen van het atelier. Ik merk nog steeds dat het administratief kantje vaaj niet de sterkste kant is van onze creatieve mensen. Onkosten in kaart brengen (en ja, je atelier/winkel gebruikt verwarming, electriciteit, je schenkt koffie of frisdrank op je workshops, je moet regelmatig een bijscholing volgen en die zijn vaak niet goedkoop, …) is een noodzaak. En ook hier moet je rekening mee houden. Het “zwart circuit” zoals wij dat onder collega’s noemen … is ook bij ons een nagel aan onze doodskist. Vaak hebben deze mensen niet genoeg ervaring en hun prijszetting is rampzalig. Op deze categorie heb je vaak geen vat. Met onze instructeur hebben wij een netwerk opgezet. Uiteraard kan je nooit iedereen overtuigen (en het is ook geen verplichting…). We vergaderen regelmatig. En … we hebben een min. basis verkoopprijs waaraan we onze workshops aanbieden. Onze boodschap aan nieuwe instructeurs is duidelijk : als je onder deze prijs duikt … ben je met verlies aan het werk! Ik kan je verzekeren dat we hiermee al veel succes hebben gehad. Er kruipt veel werk in maar je ziet resultaat !

  • Precies, goed geschreven. Vind alleen de fotografie een slecht voorbeeld. Ben er onder andere mee gestopt (als afgestudeerd fotografe, ahum, na 4 jaar Fotovakschool) om ongeveer dezelfde redenen als je in je artikel aangeeft.
    Dit artikel geeft nog altijd mijn frustratie aardig weer:
    http://keeskrick.com/bedelen-om-een-foto/
    Hihi, gelukkig ben ik ook dol op haken, breien, kortom handwerken, tekenen en schilderen. Kan ik daar altijd mijn brood nog mee verdienen.

    • Alsof het iets minderwaardigs is kun je met handwerken altijd nog je brood verdienen? Ook voor goede kwaliteit handwerk moeten cursussen worden gevolgd, een ateljé warm worden gestookt en er een heleboel tijd in geinvesteerd worden om iets moois neer te zetten. Dit klinkt een beetje als de machinist die geringschattend tegen de conducteur zegt dat ie maar een vak had moeten leren. Zo van; nou ja, je kunt altijd nog conducteur worden. Mensen die handwerken zijn misschien geen kunstenaars maar hebben wel een enorme kennis en creatief vermogen. Beetje meer respekt voor de mensen die hart en ziel in hun handwerk stoppen mag ook wel.

  • Ja! Zo mee eens! En goed geschreven ook 🙂 Ik zie zo vaak handgemaakte producten voor een appel en een ei te koop staan…zonde. Als handwerker weet ik hoeveel uren er in zo’n project zitten en voor de prijs waarvoor het verkocht wordt kan de maakster net aan het materiaal kopen.

    Overigens geldt dit probleem ook in andere branches. Als tekstschrijver loop ik ook veel tegen potentiele opdrachtgevers aan die bij een ander veel goedkopere teksten kunnen krijgen. Het gat tussen mensen die het ‘er bij doen’ en mensen die ‘er van moeten leven’ is qua uurtarief enorm…heel frustrerend.