Een kind heeft structuur nodig

kind heeft structuur nodig
Laura Schuerwegen
Geschreven door Laura Schuerwegen

Een kind heeft structuur nodig… een argument dat vaak gegeven wordt tegen alternatieve scholen, onvoorwaardelijk opvoeden of unschooling. 

Maar wat is dan die structuur?

Meestal doelen mensen op ‘streng zijn’: discipline, regeltjes, straffen en belonen. Maar bovenal dus controle. Ze geloven dat een kind, of in sommige gevallen hun kind, niet kan gedijen zonder een ijzeren hand. Dat hij anders onvoorspelbaar zou worden, rebels, een ettertje.

Een overlevering die al tijden in stand gehouden wordt en – als we even zo diep willen gaan – gebaseerd is op het middeleeuws gedachtegoed dat het kind de duivel in zich heeft en men dat met de roede moest uitdrijven.

Het is correct: een kind heeft structuur nodig, maar die ligt niet in autoriteit. Wel in vertrouwen.

Wat voor ‘structuur’ heeft een kind nodig?

Geen twee kinderen zijn hetzelfde.  Ook ‘structuur’ kan voor elk kind een beetje anders liggen.

Ritme

Een zeker basisritme is voor kinderen belangrijk.  Dat zorgt voor hun emotionele stabiliteit. Een houvast, een cadans.

De nabijheid van een primaire of secundaire zorggever zorgt hiervoor.  Een sleutelfiguur in hun leven, een net van mensen waar ze op vertrouwen en waar ze hun grond kennen. Een kind dat van zorggever naar zorggever overgeheveld wordt, zonder vast punt, raakt al snel het noorden kwijt.

Regelmaat

Ritme kan ook vorm gegeven worden door tijd. Dat brengt ons bij regelmaat.

Het temporele ritme is belangrijk voor een kind (in meer of mindere mate afhankelijk van het karakter): de dag is de dag en de nacht is de nacht en het verloop van de dag gaat gepaard met bepaalde routines. Eten op hetzelfde tijdstip, tandjes poetsen ‘s morgens en ‘s avonds. Normaliter valt een gezin in balans wel uit eigen beweging in zo’n ritme en is dat niet meteen wat je moet gaan opleggen. Het is wel belangrijk die regelmaat, dat temporele ritme, te erkennen. Zorgt de natuurlijke regelmaat in je gezin ervoor dat je kids om 20 uur in slaap vallen, ga dan niet opeens om 19u30 beginnen koken. Logisch.

Een ritme opleggen is vervallen in autoriteit en controledrang

Een ritme opleggen, zonder rekening te houden met de eigenheid van het kind, maar gewoon omdat het zo hoort, dat is weer vervallen in die autoriteit en controledrang. Dat is voor niemand gezond. Regelmaat is van wisselend belang bij kinderen. Sommige hebben graag dat alles op hetzelfde moment nét zo gebeurd, bij anderen is fluctuatie of zelfs irregulariteit net aangenaam.

Bedtijd is een mooi voorbeeld hiervan. Mensen hebben vaak een idee-fix van het tijdstip waarop een kind moet slapen. Maar waarop is dit gebaseerd? Op cultuur, gewoontes, sociale aanvaardbaarheid. Maar niet op het kind zelf. Er zijn heus kinderen die een ritme hebben waar ze tot 12 uur opblijven en langer slapen. Of die een kortere nachtslaap hebben, maar tot in de kindertijd een dutje overdag nodig hebben. Of oudere kids die er baat bij hebben om op 7 uur in bed te liggen. Die eigenheid kan je alleen ontdekken door in vertrouwen een ritme te zoeken, niet door het op te leggen.
Als je een slaapritme wil opleggen aan je kind, vanuit jezelf en jouw appreciatie van wat moet, is het hoogstwaarschijnlijk dat je op weerstand gaat botsen. En vandaar komen die verhalen van urenlange bedtijd.

Het kan ook goed zijn om een temporeel ritme te doorbreken. Het hoeft niet altijd exact hetzelfde te zijn en een urenlang ritueel is niet noodzakelijk. Temporele ritmes doorbreken zorgt ook voor flexibiliteit, bij ouder en kind. Het moet vooral aangenaam blijven.

Liefde

Het meest belangrijke structurele element wat een kind nodig heeft, is liefde. Onvoorwaardelijk liefde krijgen door je ouder is een bouwsteen waar je kind de rest van zijn leven op verder bouwt. Zonder dit fundament wordt alles moeilijk. Liefde van de primaire zorgverlener is wat het natuurlijke zelfvertrouwen en het positieve zelfbeeld doet vloeien. Zonder onvoorwaardelijke liefde opgroeien, is wat deze zaken doorbreekt… met alle negatieve gevolgen van dien.

kind heeft structuur nodig

Ook in liefde is regelmaat nodig (wat we onvoorwaardelijkheid noemen). Een ouder die zijn kind doodgraag ziet maar plots, zonder waarschuwing, ontploft omdat het kind wat uitpeutert dat niet door de beugel kan, is verwarrend voor hem. Ook liefde ontnemen is schadelijk voor een kind: hem als straf negeren, of emotioneel afwezig zijn.

Vertrouwen

Vertrouwen is ook een noodzakelijke bouwsteen in een kinderleven. Inherent vertrouwen en een diep gezien worden, een ouder die je dingen laat proberen, die je niet nodeloos en paralyserend beschermt, maar ook risico’s laat nemen. Dat is ook een deel van de structuur wat een kind nodig heeft.  Fouten kunnen maken, met een vertrouwen dat je het volgende keer wel lukt.

Besluit

Een kind heeft inderdaad structuur nodig, maar autoritarisme en straf behoort daar niet toe. Kinderen zijn geen kleine duiveltjes die getemd moeten worden, maar bloesems van liefde en geluk die uitbloeien als we het ze toelaten.

 

 

Gerelateerd

Opvoeden met natuurlijke consequenties: hoe gaat dat?

Opvoeden is geen machtsstrijd

Opvoeden vanuit verbinding

Over de schrijver

Laura Schuerwegen

Laura Schuerwegen

Na acht jaar in West en Centraal Afrika te vertoeven woont Laura nu in Malawi met haar man en drie kinderen. Ze schreef twee boeken over zelfzorg en een kinderboek (in het Engels, verkrijgbaar op Amazon) en blogt op Authentic Parenting.

1 bericht