Opvoeden met natuurlijke consequenties: een paar voorbeelden

Karen De Looze
Geschreven door Karen De Looze
Een paar weken geleden wou ik met mijn dochter op stap. Het was een zonnige zomerdag en wat spelen in het park leek ons leuk. Dus we maakten ons klaar om te vertrekken. Alleen, een broek wou dochterlief écht niet aan. T-shirt, schoenen, wat je maar wil. Maar geen broek dus.

Ik stelde een paar keer een broek voor, maar uiteindelijk ging ik maar gewoon met dochter-in-pamper naar buiten. De broek nam ik in ieder geval mee. Ik had verwacht dat ze buiten haar broek zelf zou willen aandoen. Zoals soms het geval is bij het opvoeden met natuurlijke consequenties, zal een kind vaak aangeven zelf datgene te willen doen dat je voorstelde. Zo zat ik laatst met mijn dochter op de fiets en meteen zei ze “mama, jas” en ze griste hem zelf uit mijn tas om hem aan te doen. Maar de dag waarop we naar het park gingen, vond mijn dochter het prima met enkel haar pamper aan. Meer was teveel.

Een kans om te groeien voor mama en papa

En toen ging het door mijn hoofd. “Wat zullen de mensen wel niet zeggen?” Ik vroeg haar nog eens: “Zullen we een broek aandoen?” “Nee”, zei ze resoluut. Ik besefte het goed: dit was een moment om mijn eigen angsten te trotseren, namelijk de angst dat mensen me zouden afkeuren.

Daar gingen we zonder pamper. Ik vond het eng. En weet je wat? Er gebeurde helemaal niets. Geen gekke blikken, een dochter die het fijn had, en ik? Ik had iets waardevols bijgeleerd: mijn sociale angsten zijn niet altijd gegrond. Ik stelde me bovendien de vraag of voldoen aan sociale verwachtingen, op die momenten dat mijn dochter intussen ervaart dat ik “niet voor haar kies”, wel altijd zo zinvol is. Ik hoor intussen van vele volwassenen die dit in hun leven ervaarden, hoeveel pijn dat hen wel niet deed: “mijn moeder vond het belangrijker dat de set van messen en vorken in orde lag, dan dat ze ons kon ontvangen, gewoon, zoals wij waren.”

Begin van “het verderf”? Onze visie op kinderen

Ik had nog een angst gehad. Je hebt het vast ook al gehoord, de waarschuwing “geef één keer toe en de bal gaat aan het rollen!” Het werd me ingeprent dat mijn dochter nooit meer zou luisteren nu ik haar die dag geen broek had aangedaan. Ze zou echt nooit meer een broek aan willen. Zo horen we het frequent van allerhande experts die ons beloven dat het “helemaal misgaat als we niet consequent zijn.”

We zijn nu een paar maanden verder en mijn dochter doet gewoon haar broek aan, dag in dag uit. Die dag waarover ik schrijf, had ze er geen zin in. Big deal. Is dat nu zo erg dat we ervoor zouden gaan dreigen (“als je die broek niet aandoet, gaan we niet meer!”), haar tegen haar tranen in een broek aan haar lijf zouden forceren, of boos zouden worden op een manier waar we later weer spijt van krijgen? Ik vind alvast van niet…

Nog even een ander voorbeeld

Je kind wilt zijn of haar schoenen niet aandoen. Je laat hem of haar eenvoudigweg buiten gaan zonder schoenen. Je kind voelt en ervaart hoe de grond prikkelt onder zijn of haar voeten:  De “natuurlijke consequentie” om geen schoenen te dragen. Hij of zij zal gewoon zelf vragen om schoenen aan te doen en leerde ook meteen wat schoenen eigenlijk “doen”; waarom ze belangrijk zijn.

Het voorbeeld met de broek toont echter ook dat we ons bij het opvoeden met natuurlijke consequenties best vrijmaken van een overdreven gehecht zijn aan resultaten. Anders is ook deze aanpak een verdoken dreigement (waar je kind op zal reageren met een machtsstrijd). Het kan zijn dat ons kind geen last heeft van de consequentie die wij als cruciaal ervaren. Op die manier stelt het opvoeden met natuurlijke consequenties onze vooringenomenheden in vraag. Wanneer we het toelaten, binnen bepaalde grenzen en op een manier die niemand anders schaadt, is dit leerrijk voor iedereen (meer in deel drie van deze reeks).

 

Over de schrijver

Karen De Looze

Karen De Looze

Karen De Looze studeerde pedagogie en antropologie, schoolde bij in levenscoaching en integraal ouderschap, en is vandaag ouderschapscoach bij Opvoeden Vanuit Verbinding en Parenting with a Spark. Lees meer over haar werk op www.opvoedenvanuitverbinding.be (Nederlands) of www.parentingwithaspark.com (Engels).