Opvoeden met natuurlijke consequenties: hoe gaat dat?

Opvoeden met natuurlijke consequenties
Karen De Looze
Geschreven door Karen De Looze

“Doe die jas nù aan!”. “Gooi niet met zand. Wat zei ik?!?”. “Niet op de glijbaan klimmen, dat is gevaarlijk! Stop of we gaan naar huis!”. Ben jij die gevechten met je kind beu? “Opvoeden met natuurlijke consequenties” is een andere manier van omgaan met je kind.

Opvoeden met natuurlijke consequenties

Wat is het?

Christine Gross-Loh beantwoordt deze vraag in haar must-read boek “Parenting without borders”. Daarin beschrijft ze een situatie uit een klasje in Denemarken met kinderen van 3 tot 6 jaar. Kinderen gaan daar tijdens koude winterdagen naar buiten alsof het de normaalste zaak van de wereld is.
Op een ijzige dag vertrekken ze naar de baai. Onderweg groeit het enthousiasme onder de kinderen om te zwemmen. De begeleider glimlacht maar zegt verder niets. Hij zegt niet dat het water te koud zal zijn of dat ze niet mogen of kunnen zwemmen. Hij zegt enkel: “We zullen het ijs moeten breken en we hebben maar één kleine handdoek mee die jullie kunnen gebruiken als jullie weer uit het water komen.” De kinderen knikken en kleden zich uit. De begeleider kijkt toe. De kinderen breken een stukje ijs en dippen hun voetjes in het ijskoude water. Ze roepen en lachen. De begeleider helpt de kinderen snel hun voeten af te drogen en zich aan te kleden. Geen van de kinderen ging verder in de zee, en ze leerden allen hoe koud het zeewater is in Denemarken in de winter. Ook niet onbelangrijk: ze hadden dolle pret! Dit is een mooi voorbeeld van hoe opvoeden met natuurlijke consequenties werkt.

Eigen ervaring

Iets dichter bij huis leerde ik mijn dochter een gebaar voor “koud”. Al gauw kreeg ze het teken onder de knie en ging ze het gebruiken wanneer ze het koud had. Ik vond het dan ook geen probleem om haar zonder jas naar buiten te laten gaan als ze die niet aan wou. Op die manier legde ik mijn dochter niet op dat het “koud” was. Mijn dochter heeft het vaak ontzettend warm wanneer ik al lang iets extra’s aangetrokken heb en liet ik haar vrij om zélf temperatuurverschillen te exploreren. Soms kwam ze naar me toe: “brrr!” zei ze dan en dan maakte ze het gebaar dat ze wel een extra laag kon gebruiken. Die extra laag had ik altijd bij.

Ik zie ouders heel vaak in gevecht met hun kind en ze bevelen erop los. Het is echter vaak zo dat hoe dwingender we als ouder ons kind ervan willen overtuigen dat iets moet, een kind zich daar des te meer tegen gaat verzetten. Ouders laten het kind uiteindelijk vaak begaan maar blijven boos. Komt er dan een gevolg – het kind heeft kou, heeft last van zand in de ogen of valt – dan klinkt het boos: “Zie je wel! Ik had het je gezegd! In het vervolg kan je maar beter luisteren!” of “Nu moet je niet komen zagen hé. Het is je eigen fout!” In dit scenario straffen we onze kinderen eigenlijk drie keer: we laten hen niet toe vrij de wereld te exploreren, we dwingen hen om het één of ander te doen en we reageren passief-agressief wanneer er – en dat kan altijd – iets fout gaat.

Liefdevol bijstaan

Kinderen krijgen de kans om met hun lichaam het leven te be-leven
Hoe verschillend is het om een kind zélf te laten ervaren hoe de wereld eruit ziet en hem of haar met liefde bij te staan op die ontdekkingstocht. We spreken heus niet over grote pijnen. Meestal zal bijvoorbeeld het klimmen uitstekend gaan en heeft je kind je vertrouwen mogen ontvangen. Valt je kind toch? Ontvang hem of haar dan met liefde. Dit is meteen waarom opvoeden met natuurlijke consequenties zijn verdiensten heeft: we geven kinderen de kans om met hun lichaam het leven te be-leven en we overbeschermen hen niet. Zo ervaren ze dat ze na een val weer kunnen opstaan.

Wat ik dan deed vòòr mijn dochter het gebaar voor “koud” kende? Ik plande tijd in mijn dagschema dat haar toeliet géén jas aan te willen doen. Zodat ik kon luisteren naar de andere noden die ze had. Soms merkte ik dat ze gewoon eerst nog pipi moest doen of dat ze zich moe voelde. Soms wou ze gewoon de jas niet aan. Ik liet haar dan de stof van haar jas voelen en gaf haar tijd om te wennen. Moesten weOpvoeden met natuurlijke consequenties toch heel dringend ergens heen, dan vertelde ik haar dat ìk me onzeker voelde om haar zonder een jas naar buiten te laten gaan. Een basisprincipe van opvoeden met natuurlijke gevolgen is immers dat je je kind geen betekenissen oplegt; dat je als ouder niet beslist hoe je kind de wereld “zou moeten ervaren”. Een kind krijgt dan zelf de kans om de wereld te voelen en zo een wereldbeeld op te bouwen.

Maar wat doe je dan als je kind onder een auto loopt?”
Het is een vraag die ouders vaak stellen om te “bewijzen” dat opvoeden met natuurlijke gevolgen nonsens is. Kinderen waarnaar er geluisterd wordt en die in dagelijkse beslissingen betrokken worden, zullen verbazend goed luisteren wanneer de ouder een écht dringend appèl op hen doet. Beperk die momenten tot de strikt noodzakelijke en niet enkel je kind kan de wereld vrij exploreren; ook als ouder zal je versteld staan van wat hij of zij allemaal kan. Zo zal je bijvoorbeeld merken dat het helemààl oké is dat je dochter van 1,5 jaar de glijbaan opklimt. Of leer je dat je kind wél communiceert dat het naar de wc moet, heel lang voor het zindelijk is. Of hoeveel plezier kinderen hebben wanneer ze de wereld ontdekken en hoe verbazend snel ze verbanden leggen. De moeite waard!

Gerelateerd

Opvoeden met natuurlijke consequenties: een paar voorbeelden

Over de schrijver

Karen De Looze

Karen De Looze

Karen De Looze studeerde pedagogie en antropologie, schoolde bij in levenscoaching en integraal ouderschap, en is vandaag ouderschapscoach bij Opvoeden Vanuit Verbinding en Parenting with a Spark. Lees meer over haar werk op www.opvoedenvanuitverbinding.be (Nederlands) of www.parentingwithaspark.com (Engels).

2 Berichten

  • Wat een geweldig artikel!! Ik wil graag zo zijn en op opvoeden, toch is de druk om continue te waarschuwen te groot. Jammer, dit is precies hoe ik wil opvoeden!

  • Leer je kind de natuurlijke consequenties van zijn gedrag. Je kind kan door het leren van de natuurlijke consequenties van zijn gedrag leren wat teleurstelling betekent, en inzien dat zijn slechte gedrag hem verdrietig en berouwvol kan maken. In plaats van het kind steeds uit de problemen te helpen, kun je het kind zelf de consequenties van zijn gedrag laten ondergaan. Het kind moet minstens zes jaar zijn om de natuurlijke consequenties van zijn gedrag te begrijpen.