Opvoeden met rede en religie

Praying Child
Ilse Bacqué
Geschreven door Ilse Bacqué

Naar aanleiding van Pasen publiceren we vandaag een artikel over religie. Heb u ook ideeën over dit onderwerp die u wil delen? Reageer dan onder dit artikel, we lezen graag mee!

Vroeger was het geen vraag, nu is het een bewuste overweging van ouders: voeden we onze kinderen op in een religieuze traditie of niet?

In het huidig politiek klimaat, waar religie in de media komt omwille van de uitwassen en de misbruiken, is het niet evident om als ouder te kieimagezen voor een opvoeding waarin religie een (prominente) plaats krijgt.

Ambivalent

Een religie of levensbeschouwing, compleet met (heilige) teksten, voorbeeldige figuren, leiders, voorschriften en rituelen, is een interpretatie van het leven (en de godsrelatie) door de eeuwen heen. In de loop van de eeuwen is er heel veel veranderd maar zijn de universeel menselijke eigenschappen dezelfde gebleven. Daarom is religie vandaag de dag ambivalent. Religieuze verklaringen van biologische verschijnselen zijn in het Westen van de 21ste eeuw niet meer dominant. Net zo min zal men natuurfenomenen werktuigen van een godheid noemen. Op dit vlak is religie ‘voorbijgestreefd’, waarmee ik wil zeggen dat dat de Verlichte burger niet het religieuze taalregister zal aanspreken om te berichten over bijvoorbeeld een overstroming. Is dat een goede zaak? Zeker, want gelovig of niet, weten welk gebied hoger gelegen is, biedt mij meer kans op overleven dan het vlammetje van een kaars.

En toch zal ik dat kaarsje aansteken. De diepmenselijke eigenschappen zijn niet veranderd. Mensen verlangen naar relatie, verlangen naar geborgenheid, naar waardering, naar betrouwbaarheid. Mensen vrezen het vreemde, het gewelddadige, de chaos, het einde.
Religieuze tradities getuigen van deze verlangens en angsten en hoe mensen er in de loop der jaren mee omgaan. Opvoeden – en opgevoed worden – in een (religieuze) traditie betekent instappen in een interpretatiekader van de werkelijkheid, zowel de aardse als de goddelijke. Het is met een andere logica dan de wetenschappelijke logica de wereld ervaren. In plaats van aan alles betekenis te geven, krijgt alles betekenis. Een gelovig leven is een leven van overgave, van zich ten volle te geven. Dat bedoel ik zowel actief als passief. Ten volle in de traditie staan en elke handeling met toewijding volbrengen. In de christelijke traditie is het adagium ‘ora et labora‘ daar een perfecte samenvatting van. Het leven bestaat uit werken en bidden. In het bidden werkt men en in het werken bidt men, die twee zijn ondeelbaar vervlochten.

Religieuze dimensie

imageHoe dan met die opvoeding waar we mee bezig zijn?
Moet ik de verhalen van de traditie kritiekloos aan mijn kinderen doorgeven? Moeten we de leiding van de religieuze gemeenschap blind volgen? Moet ik alle episoden van de geschiedenis van mijn religie verdedigen?
Dat lijkt me niet oportuun. Een verhaal van een religieuze traditie is een verdichting van een ervaring van de mens met God. Het is mijns inziens noodzakelijk om de lezer (ons kind) te begeleiden bij het lezen of horen van de tekst. Zo kan een eerst naïeve lezing (wat er staat is echt gebeurd) ontwikkelen tot een doorleefde tweede naïeve lezing (ik weet dat wat er staat niet echt is gebeurd, maar het is wel waarheid). Dit kan groeien naar een gelovige ‘en toch’-houding, het weten voorbij en het geloven binnen. Deze diepere interpretatie van de werkelijkheid schept als het ware een nieuwe dimensie waarin wij als mensen op ontdekking kunnen gaan naar wat de wereld (en de hemel) ons nog te bieden heeft én wat wij kunnen betekenen voor deze wereld (en de hemel).

Het is een manier van in het leven staan waarvan ik ons kindje zeker wil laten proeven.

Nog even meegeven: ik schrijf dit artikel vanuit mijn katholieke wortels, maar met de hoop dat zowel lezers met dezelfde als lezers met een andere overtuiging er iets aan hebben.

Over de schrijver

Ilse Bacqué

Ilse Bacqué

Ilse (°1987) is getrouwd met Wouter en is thuisblijfmama voor haar dochter (°2013). Ze is geboren en getogen in Brugge, genoot haar opleiding tot theologe aan de KULeuven en wil bewuste keuzes maken in haar leven en de opvoeding van dochterlief. Wasbare luiers, draagdoeken, borstvoeding, suikervrij, vrij leren,... het behoort allemaal tot haar dagelijks taalgebruik.